Burunören  köyü  halkının  içme  suyu  meselesi, bugüne  kadar hep  en büyük  sorun  olmuştur. Köye ilk  gelip  kazma  vuran atalarımız her  nedense ;  koyun,  keçi  ve  develerinin  ihtiyacını  düşünmekden,  kendi  zaruri  ihtiyaçlarını  düşünecek  pek  zamanları  olmamış  olacak ki ;  günlük  yaşamaya  alışmış  bu  insanlar, geleceklerindeki  yaşamlarını  ve  gelecek  nesille- rini  pek  düşünmek  istememişler  veya  düşünememişlerdir.  Çünkü   köyün  içmek  için  suyu  olmamasına   rağmen  suyu olan  başka  yörelere göçüp  oralarda  yaşamlarını sürdürmek bu aşiretin akıllarına bile gelmemiş veya bildikleri  başka  bir  neden  vardı  belki  bugün biz  bunu   idrak  edip  nedeni   bilemiyoruz. Köyde  eskiden  yapılmış  olan  çeşmelerinin  olmayışı ister  istemez  akıllarda  soru  işaretleri  oluşturmaktadır.

Burunören  köyü  sınırları  içerisinde bugüne kadar üzerinde  yaşayan insan  ihtiyacını karşılayacak iyi kalitede hiç bir yerde su yoktur. Belirli yerlerdeki su sızıntılarının üzerleri açılarak çukur oluşturulmuş  ve  orada damla - damla  biriken  su  içme suyu ihtiyacını  gidermek  için  kullanılmıştır. Açılan  bu  çukur  yerlere  < Çaykara >   denilmektedir.  İlkbahar  aylarında   bir- kaç  yerde bulunan ve küçük oyuklardan çıkan su sızıntılarıda yaz ayların da  sıcakların  başlaması ile sade azalıp, köylünün su ihtiyacını   karşılamamktaydı. Köylü  içme suyu  ihtiyacını  ilk defa  bugün  bizim  Hanınardı  denilen  yerde  açtıkları  kuyu- dan  karşılamış. Daha sonra Abog’un  pınarı denilen yerden ve Acerkıraç mevkisinin  üzerindeki  Yukarıkuyu  adı  ile  bilinen  kuyuyu  açıp   kullanmaya  başlamışlar. (Burasını  köylü  1960  yıllarının  başlarına  kadar  sadece  çamaşır  yıykamak  için kullandı.) Daha  sonraki  yıllarda  köyün  sınırları  içinde  kalan  araziler üzerinden çıkan sulardan  yararlanmayı  denemişler, fakat  istenilen  şekilde  istedikleri  gibi  faydalana- mamışlardır.

Burunören köyün’nün içme suyu üçtepe denilen tepelerin güney kısmındanki derelerin aşağı  eteklerindeki  Kayapınar deni- len  mevkiden çıkar. Köy  halkı  bu  suyu  yıllarca   önce  keşfetmiş,  fakat  bir  türlü  köye  akıtamamışlar. Bir  kayanın  dibin- den  az miktarda sızan bu su için, önce çaykara  olarak  bildiğimiz  bir  gölek (Çukur) açmışlar. Sızıntı sular burada birikir ve içme suyu ihtiyacı olan aileler eşeklerinin  üzerine  yükledikleri  fıçı  ve  büyük ağaç bardaklar ile buraya kadar gelip yaz kış demeden bu sudan getirdikleri su kablarına doldurup, geri köye dönerek su  ihtiyaçlarını karşılamaktaydılar.

Secatipek  Demir Kayapınar'dan  eşek  üzerinde  içme suyu getirirken

Burunören köyü halkı, içme suyu ihtiyacını  yıllarca  atları  ve  eşekleri  üzerinde  taşıyarak  karşılamaya  çalıştı. Takii.. 1953 yılına kadar.  Yerden  kayna  yan  su, 1953  yılında  ilk  defa  köylünün   imece   usulü  çalışarak   yer  altına   çanak   borular döşeyerek yaklaşık  dört  kilometre  kadar uzaklıktaki,  Gedik  denilen tepeyi  yarıp, köye  kadar  getirdiler. 1960  yıllarından  sonra  artan nüfus sayısı ve bilinçsiz olarak döşenen su boruları nedeni  ile  içme  suyu  yine  sorun  olmaya  başladı. Köylü içimi tatlı olan bu suyu akıtmak ve çoğaltmak için imece üsulü bir kaç  kez  yenileme çalışmaları  yaptı, fakat  her  geçen yıl kar ve yağmur yağışlarının azalması oranındada su  miktarındada  azalma  oldu. Bunun   üzerine  köy  Muhtarlığı  Devlet  Su işlerinden  soruna  çare  bulunması  için   girişimde   bulundu. Çare  olarak  Körkuyu  köyü  toprakları  içinde  Körvelet  adın- daki mevkideki suyu getirmek için çalışmalar başlatıldı. Fakat  Körkuyu  köyü  halkı  suyu  vermek  istemedi. Bunun üzerine çalışmak için oraya giden köylü ile çatışmaya girdi. Neticede Jandarmanın devreye girmesi ile ara yatıştırıldı ve Burunören köy halkı imece usulü ile su kanallarını kazarak su borularını Kızılırmak’ın içinden geçirdi.

1965 yılında tarihinde ilk defa köye yapılan iki çeşmeden su akıtıldı. Ne  yazık ki  bu sevinç fazla  sürmedi. Bir kaç  ay  sonra  bir heyelan sonucu su borularının  geçtiği  dağın  kayması  ile döşenen  su  borularıda  tahrip  olarak  köye  gelen su  kesildi.
Köylü yine köye akmakta olan  eski içme suyunu kullanmaya devam etti. Bir iki yıl bekledikten sonra ikinci bir çalışma daha yapıldı. Şanssızlık bu ya.!  bu  defada  Kızılırmak ilkbaharda çoştu ve içindeki su borularının kırıp götürdü. Bu durum köylüyü yine eski suyu kullanmaya mecbur etti. Bunun  üzerine, gelişen  teknelojiden  faydalanmayı  düşünen  Almanya’ da  çalışan  köylülerden   bir   gurup,  köye   tazikli   su  getirmek   için  Almanya’ da  ilk  çalışmalarını  1978   yılında  başlattılar. Mehmet  Ekici,  Haydar Erdoğan,  Zülfikar Doğan,  Ahmet  Kocaer,  Mehmet  Demir  ve  köyden  Duran  Şahin’ in  bir  yıllık  bir  çalışma neticesinde Öteyüz  mevkisindeki  Ali Doğan’a  ait  tarlaya açılan  kuyudan  çıkartılan  su,  Acerkıraç   mevkisindeki   Haydar Erdoğan’ a  ait  olan  tarlaya  yapılan ana depoya  pompalandı. Kullanım alanlarından yüksekte  kalan  bu depodan  köye  taz- yikli olarak abone olan ondört aileye ( eve ) 1979 yılında su verildi.

Böylece köyde ve çevre köylerdede değil, bütün Türkiye’de ilk defa örnek bir çalışma yapılmış oldu. Evlere alınan tazikli bu su ile bu suyu kullanan evlerinin bahçesi sebze ve meyva ağaçları ile yeşillendi. Daha sonra esinlenerek bir kaç  kişi  aynı  yöntem  ile  evlerine  su  getirmişlerdir. 1994  yılında  köylü  ayrıca  müracaat  edip ;  Karaözü’ den  Kaleköye  giden  içme  suyundan  köyede  getirip  her  eve  içme  suyu  olarak  dağıtmıştır. ( Köyde  su  kullanımı sayaçlara bağlı  olup ücretlidir.)

Burunören köyü toprakları içerisinde çıkan akarsu yoktur. Fakat Sivas’ ın  Kızıldağ'  dan  çıkan  Kızılırmak,  küzeyden  Kara- özü istikametinden  gelip, güneye  Üzerlik  köyü  istikametine  doğru  akıp  gider. Bu  akarsudan  köylü  faydalanmayı  deme- mişsede, yaz ve kış mevsiminde yer değiştirmesinden dolayı faydalanamamıştır.

Burunören  topraklarından  geçip  Kızılırmak’ ğa  dökülen  başka  bir  akarsu  (Buna  çay  demek  yerinde  olur.) Sarıoğlan  ilçesi topraklarınndan geçip  geldiği  için  bizim  Sarıoğlan suyu  dediğimiz  Kesdoğan  çayıdır. 1926 yıllarında bugün bizim hanın altı dediğimiz yerin hemen  altından, daha  iyi  anlaşılabilmesi  için Zülfikar  Doğan’ ın  evinin 100  metre  aşağısından  akıp  ileride Kızılırmak’ a  karışırmış. Bugün  geçtiği  yer dahi  belli değildir. (Oldukca  bol  olan  bu  akar  suda 1928  yılında  yaz  aylarında, yıykanmak için suya giren Yusuf Hoca’nın 13-14 yaşlarındaki oğlu, bu suda akıntıya kapılarak kayıp olmuş gitmiş.) Buradanda Sarıoğlan  suyunun  bol  olduğu  anlaşılmaktadır. Bu  sudanda gerekli  şekilde faydalanamayan  köylü 1961 yılında imece usulü çalışarak yukarı bucak mevkisinin başlangıcı, Yahyalı köy topraklarının  sınırıda olan  yere bent  yaparak ilk defa bu sudan yararlanılmaya başlamıştır.

Köyün  Yukarı  bucak  denen  bölgesi  böylece  sudan  yararlanan  ekili  bölge  alanı  haline  getirilmiş  oldu. Bu nedenle  bu  bölğe köyün bitki ötüsünün yoğun olduğu yerdir. Genellikle kavak, söğüt, iğde ağaçları çoğunluğu oluştururken Kızılırmak’ın geçtiği  yerlerde  bodur yılğın ağaçları  vardır. Bu suların geçtiği bölğelerde Pancar ekimi içinde kullanılmaktadır.

Burunören köyü sınırları içerisinde, yer altından  çıkan çok  az  miktarlarda, sadece  bir kaç  yerde  su  vardır. Bu  sulardan- da köylü  hiç  bir şekilde  yararlanamaz. Çünkü  yeterli  değildir. Acıpınar, İn’in yanı,  Aboğun  Pınarı  denilen  yer, Üç  tepenin altındaki bugün Veli Şahin’in  bağının bulunduğu  yerdeki Şip Şip kaya, Çayırlık bölgesindeki Acısu, Büyükdağın arka Sarıoğ- lan tarafında kalan kısmındaki  ziyaret deresinden çıkan su haricinde kendi doğa gücü ile çıkan su yoktur. Acerkıraç mevki- sindeki köylünün su ihtiyaçlarını  karşılamak  ve  bilhassa  çamaşır  yıy kamak  için  açtığı  kuyu  ile  son  yıllarda  köyün  altı dediğimiz  bölgelerde  tarla sulamak  için  açılan  artaziyen  kuyuları  bulunmaktadır. Bu  kuyulardaki  sular 15  ile 20 metre  yer altından, motorlar ile yeryüzüne  çıkartılmktadır. Köylü bu suyu tarým için kullanmaktadır. Burunören köyü  sınırları   içe- risinde  yeraltından çıkan  kaynarca  ve  ılıca gibi  şifalı sular yoktur.

Köyde  1982  yılında  ilk  defa bir  Kooperatif  adı  altında,  Almanya’ da   çalışan  işcilerin  masraflarınıı   kendileri   karşılaya- rak çalışmaları  ile  evlerine  tazyikli  su  getirmesinden  örnek alarak bir faaliyete başlanmıştır. Amaç Kızılırmak’dan alınan su ile köyün kıraç, sulanmayan arazilerini sulayarak yıllık  verimini  artırmaktır. Devletinde desteklediği bu proje için Kavşut denilen bölgede  Kızılırmaktan su  çekmek  için  bir ana  merkez  bina  yapıldı. Bu  binanın içine son  model gelişmiş yüksek güçte çalışıp tazyikli su basan motorlar monta edildi. Daha sonra  bu  motorların  çalışması  için enerji  hattı  çekildi.

Her şey  yoluna girdikten  sonra  yine devlet  desteği   ile  su  kanalları  açıldı  ve  sulanacak  tarlalar daha  rahat  sulanması için karıklar haline getirilerek düzeltildi. Fakat su çekip basacak  motorların  tüketeceği  enerji  masrafı, çok yüksek düzey- de çok masrafı olduğu için, hiç kullanılamadı. Bugün maliyeti milyarlar tutan bu girişim ne yazıkki boşa çıktı ve motorlar ile santrafişler kullanmadan çürümeye terk edildi.

<< BAŞA DÖN >>